Ciemiernik biały
Helleborus niger L.
Bylina o grubym, czarnym kłączu i bogatym systemie korzeniowym. Z kłącza wyrastają ogonkowe, zimozielone liście i krótkie łodygi zakończone na ogół jednym białym kwiatem. Gatunek ten kwitnie w zimie i na przedwiośniu. Owocem jest mieszek zawierający czarne nasiona. Cała roślina jest silnie trująca. Pochodzi z Europy Południowej, ale zadomowiła się nawet na północy Alp. Spotyka się ją stosunkowo rzadko, na podłożu wapiennym. W ogrodach jest często uprawiana jako roślina ozdobna.
W celach leczniczych zbiera się kłącza z przyległymi korzeniami (Radix Hellebo-ri nigri). Trzeba je doskonale oczyścić, uwolnić od części zielonych i wysuszyć w cieniu lub w suszarni w temperaturze maksimum 45 °C. Suche kłącze ma smak gorzki, palący. Zawiera trujące glikozydy (helleborynę, hellebrynę, helleboreinę) wpływające silnie na rytm serca. Ze względu na toksyczność i zmienną zawartość substancji czynnych nie powinno być używane bezpośrednio, lecz w lekach, w dawkach ściśle ustalonych przez lekarza. Glikozydy ciemiernika wpływają na ośrodkowy układ nerwowy, toteż są stosowane do leczenia pewnych chorób nerwowych. Ponadto działają silnie moczopęd-nie i przeczyszczające.
Ciemiernik jest używany w medycynie weterynaryjnej do leczenia zaburzeń w trawieniu i przeciw owadom pasożytniczym.
Barwne rysunki na górze przedstawiają kwiaty H. purpurascens i H. vińdis.
