Chmiel zwyczajny
Humulus lupulus L.
Bylina o korzeniu głęboko wrastającym w glebę, rozgałęzionej karpie i długiej, kanciastej, wijącej się, prawoskrętnej łodydze. Liście są naprzemianległe, 3-5-klapowe. Roślina jest dwupienna. Kwiaty pręcikowe (w dole) są zebrane w zwisające wiechy osadzone w kątach liści; kwiaty słupkowe tworzą kwiatostany podobne do szyszek. Owocem jest niełupka. Cała roślina jest szorstko owłosiona. Chmiel rośnie na skrajach lasów i w wilgotnych zaroślach. Rośliny żeńskie są uprawiane w wieloletnich chmielnikach, gdzie żyją do 30 lat. Kwiaty zebrane w "szyszki" nie muszą być zapładniane.
W celach leczniczych zbiera się "szyszki" (Strobilus Lupuli) ręcznie lub maszynowo i suszy w suszarni, w temperaturze maksimum 50 °C. Przesiewanie suchych "szyszek" pozwala oddzielić małe, żółte gruczoły, którymi są pokryte (Glandulae Lupuli). Jest to tzw. lupulina o aromatycznym zapachu i gorzkim smaku. Należy ją przechowywać w ciemnym miejscu, w pojemnikach barwy brązowej, szczelnie zamkniętych, i odnawiać zapas corocznie. "Szyszki" i lupulina zawierają związki żywicowe (humulon, lupulon) i olejek eteryczny.
Substancje te działają uspokajająco na układ nerwowy, toteż odwar z "szyszek" jest zalecany w przypadku nadmiernej pobudliwości nerwowej i płciowej oraz bezsenności. Gorycze zwiększają apetyt, stymulują wydzielanie soku żołądkowego i regulują procesy trawienia (stomachicum). Chmiel działa również silnie moczopędnie i dezynfekujące. Najczęściej sporządza się odwar z łyżki "szyszek" na szklankę wody i pije Vi-'/s szklanki 2-3 razy dziennie.
